विरेश बोरकर, तुम आगे बढो !

विरेश बोरकर यांच्या पाठीशी उभी राहिलेली ही गर्दी केवळ एका व्यक्तीचे समर्थन करत नाही, तर ती गोव्यातील वर्षानुवर्षांच्या शोषणाविरुद्ध पुकारलेले बंड आहे. हे वादळ आता शांत होणार नाही, कारण हा एका जागृत गोव्याचा आवाज आहे.

• कौस्तूभ नाईक

गोव्यातील राजकीय परिस्थिती झपाट्याने बदलत आहे आणि त्याचे पडसाद पणजीत उमटत आहेत. भाजप सरकारच्या उद्दामपणाविरुद्ध आणि नगरनियोजन मंत्री विश्वजीत राणे यांच्या अहंकारी वृत्तीविरुद्ध सामान्य जनता रस्त्यावर उतरत आहे, हे एका मोठ्या संघर्षाचे लक्षण आहे. या जागृतीचे शिल्पकार म्हणजे सांत आंद्रेचे तरुण आमदार विरेश बोरकर. विरेशच्या रूपाने गोव्यात बहुजन नेतृत्वाचा उदय होत आहे, ही निश्चितच लक्षणीय बाब आहे.
गोवा पोलिसांनी विरेश बोरकर यांना ज्या प्रकारे धक्काबुक्की केली आणि पायऱ्यांवरून ओढत नेले, त्या दृश्यांनी सामान्य गोमंतकीयांच्या संतापाला वाट करून दिली. पोलीस हे स्वतःच्या अकलेने करत नसावेत; अशा गोष्टी वरून आदेश आल्याशिवाय होत नाहीत. विरेश हे लोकनिर्वाचित आमदार आहेत आणि प्रतिनिधी म्हणून त्यांना काही हक्क व विशेषाधिकार आहेत. ते भंग करून त्यांना अमानुष वागणूक देणे अक्षम्य आहे. जर हाच आमदार एखादा खंवटे किंवा सरदेसाई असता, तर पोलिसांनी त्यांच्यावर अशा प्रकारे हात टाकण्याचे धाडस केले असते का? गोव्यातील खोलवर रुजलेल्या जातीव्यवस्थेची जाण असणाऱ्यांना याचे उत्तर ‘नाही’ असेच आहे.
सरकारला वाटते की ते बहुजनांवर आपल्या मर्जीनुसार अत्याचार करू शकतात. परंतु विरेशच्या समर्थनार्थ पणजीत उतरलेला जनसागर हा सत्तेच्या उन्मादाचे शेवटचे दिवस जवळ आले असल्याचा पुरावा आहे.
आता विरेशला वाढता पाठिंबा मिळत असल्याचे पाहून ही चळवळ ‘नेतृत्वहीन’ असल्याचे दावे विरोधकांच्याच बाजूने असलेले काही लोक करत आहेत. गोव्यात सत्ताधारी आणि विरोधक यांच्या पलीकडे एक सायलंट गट कार्यरत असतो. जेव्हा एखादे स्वायत्त बहुजन आंदोलन किंवा नेतृत्व उभे राहते, तेव्हा हा गट सिंडिकेटसारखा सक्रिय होतो. त्यांना लोकशाहीसाठी दीर्घकालीन लढा देण्यापेक्षा तात्पुरती तडजोड करण्यात रस असतो. शतकानुशतके या सिंडिकेटने दलाली करून सत्तेची सूत्रे स्वतःकडे राखली आहेत. मुख्यमंत्री आणि विजय सरदेसाई यांचे सूर आता सारखेच वाटू लागले आहेत. सत्ताधारी आणि विरोधक एकाच भाषेत का बोलत आहेत?
आपण सर्व जाणतो की कायदे विधानसभेत बनवले आणि बदलले जातात, पण तुम्ही तिथे जनतेचे रक्षण करण्यात अपयशी ठरलात. आता बाजूला व्हा आणि जे प्रत्यक्ष काम करत आहेत त्यांना बोलू द्या. जर तुम्ही जनतेसाठी काहीच करणार नसाल, तर तुम्हीही राणेंसारखेच घरी बसलेले बरे.
जनतेची हुशारी त्यांच्या उत्स्फूर्ततेत असते. जेव्हा बॅरिकेड्स लावून रस्ते अडवले गेले, तेव्हा आंदोलकांनी समुद्रकिनाऱ्याचा रस्ता धरला. किनाऱ्यावरून चालत ते दोनापावला येथील मंत्र्यांच्या आलिशान बंगल्यापर्यंत पोहोचले. आंदोलने ही उच्चभ्रूंच्या सोयीसाठी काढलेली संचलने नसतात. सत्तेच्या दडपशाहीला चकवून अनपेक्षित मार्गाने लढण्यातच आंदोलनाचे यश असते.
या आंदोलनाला ‘दिशाहीन जमाव’ म्हणणाऱ्यांनी आपल्या नैतिकतेच्या खोट्या शिखरावरून खाली उतरले पाहिजे. तुम्ही जे पाहत आहात ती दिशाहीनता नाही, तर वर्षानुवर्षे लादलेल्या शांततेची परिसीमा आहे. मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले आहे की लोकांनी मर्यादेत राहून निषेध नोंदवावा. म्हणजे कायद्याच्या मर्यादा मोडायच्या सत्ताधाऱ्यांनी आणि त्या पाळायच्या त्रस्त जनतेने? खरं तर डॉ. सावंत यांनी गृहमंत्री म्हणून विरेशसोबत झालेल्या कारभाराबद्दल माफी मागायला हवी.
गोव्यातील संघर्षाचा केंद्रबिंदू केवळ जमीन किंवा तिच्या तांत्रिक नियोजनापुरता मर्यादित नाही, तर तो आत्मसन्मानाचा लढा आहे. आजवर गोव्याच्या राजकारणात ‘किंगमेकर’ म्हणून मिरवणाऱ्या प्रस्थापित वर्गाला विरेश बोरकर यांच्या रूपाने असे आव्हान मिळाले आहे जे त्यांच्या एसी ऑफिसात बसून नियंत्रित करता येत नाही.
जेव्हा सामान्य कष्टकरी समाज स्वतःच्या हक्कासाठी समुद्रकिनाऱ्यावरून चालत सत्ताधाऱ्यांच्या उंबरठ्यापर्यंत पोहोचतो, तेव्हा ती केवळ एक रॅली नसते; तो प्रस्थापित सत्तेला दिलेला इशारा असतो. हे आंदोलन ‘ब्रेनलेस’ किंवा ‘लीडरलेस’ म्हणणाऱ्यांनी हे लक्षात ठेवावे की, अन्याय सहनशक्तीच्या पलीकडे गेला की जनतेचा संतापच त्यांचा मार्गदर्शक बनतो.
सरतेशेवटी, हा लढा गोव्याच्या अस्मितेचा आणि लोकशाही मूल्यांचा आहे. सत्तेच्या दलालीत मग्न असलेल्या ‘सिंडिकेट’ने हे समजून घेण्याची वेळ आली आहे की आता काळ बदलला आहे. जनतेला आता त्यांचे पोकळ शब्द नको आहेत, तर कृती हवी आहे. विधानसभेत गप्प बसलेले आणि आता बाहेर येऊन आंदोलनाच्या नेतृत्वावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणारे लोक आरशात पाहण्याची गरज आहे.
विरेश बोरकर यांच्या पाठीशी उभी राहिलेली ही गर्दी केवळ एका व्यक्तीचे समर्थन करत नाही, तर ती गोव्यातील वर्षानुवर्षांच्या शोषणाविरुद्ध पुकारलेले बंड आहे. हे वादळ आता शांत होणार नाही, कारण हा एका जागृत गोव्याचा आवाज आहे.