या दिवाळीत केवळ घरे उजळवू नका, मनेही उजळवा. निसर्गाला जपा, माणुसकीला कवटाळा आणि संविधानाच्या मूल्यांना बळ द्या. कारण गोव्याचे खरे वैभव त्याच्या इमारतींत किंवा संपत्तीत नाही, तर इथल्या निसर्गात, संस्कृतीत आणि माणसांच्या प्रेमळ सहजीवनात आहे.
——————————————————————-

अंधार कितीही गडद असला तरी एक छोटीशी पणती त्याला आव्हान देऊ शकते. दिवाळीचा खरा संदेश हाच आहे. मात्र, आज सभोवताली पाहिले तर प्रश्न पडतो की, आपण घराघरांत दिवे लावत असताना आपल्या मनातील माणुसकीचा प्रकाश तर विझत चाललेला नाही ना? भौतिक प्रगतीच्या झगमगाटात प्रेम, करुणा, माया आणि संवेदनशीलता हरवत चालली असेल तर दिवाळीचा उत्सव केवळ रोषणाईपुरताच मर्यादित राहील. म्हणूनच या प्रकाशपर्वाच्या निमित्ताने स्वतःकडे, समाजाकडे आणि आपल्या प्रिय गोव्याकडे नव्या नजरेने पाहण्याची गरज आहे.

हवामान बदलामुळे निसर्गाचे संतुलन बिघडत आहे. अवकाळी पाऊस, वाढते तापमान, पूर आणि पर्यावरणीय संकटे मानवी अस्तित्वालाच आव्हान देत आहेत. निसर्गसंपन्न गोवाही या संकटांपासून अलिप्त नाही. डोंगरांची कत्तल, जंगलांचा ऱ्हास, शेतीचे आकुंचन, जलस्रोतांवरील अतिक्रमणे आणि अनियंत्रित बांधकामांमुळे गोव्याच्या अस्तित्वापुढे प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे. विकासाच्या नावाखाली निसर्गाचा विनाश करून आपण भावी पिढ्यांना नेमका कोणता गोवा देणार आहोत? निसर्गाशी संघर्ष नव्हे, तर सहजीवन हाच खऱ्या विकासाचा मार्ग आहे.

आर्थिक स्पर्धेनेही सामान्य माणसाचे जगणे कठीण केले आहे. महागाई, रोजगाराची अनिश्चितता, वाढत्या गरजा आणि मर्यादित उत्पन्न यामुळे कुटुंबांची आर्थिक घडी विस्कटत आहे. गोव्यात पर्यटन, उद्योग आणि बांधकाम क्षेत्राची भरभराट दिसत असली तरी या समृद्धीचा लाभ सर्वसामान्य गोमंतकीयांपर्यंत कितपत पोहोचतो, हा विचार करण्यासारखा प्रश्न आहे. आर्थिक विकासाची खरी कसोटी मोठमोठ्या प्रकल्पांत नसून सामान्य कुटुंबाच्या चेहऱ्यावरील समाधानात असते.

याहून गंभीर संकट आहे ते संवेदनांच्या ऱ्हासाचे. माणसामाणसांतील नात्यांवर व्यवहारिकतेचे सावट पसरत आहे. प्रेमाची जागा स्वार्थ, करुणेची जागा उदासीनता आणि सहकार्याची जागा स्पर्धा घेत आहे. असूया, द्वेष आणि सूडभावना सामाजिक जीवनात शिरकाव करत आहेत. धर्म माणसाला प्रेम, शांतता, सहिष्णुता आणि परोपकार शिकवतो. मात्र, धर्माच्या मूळ शिकवणीपेक्षा आपल्या सोयीचे अर्थ लावून ते इतरांवर लादण्याची प्रवृत्ती वाढणे चिंताजनक आहे. श्रद्धा ही माणसे जोडणारी असावी, तोडणारी नव्हे.

गोव्याची खरी ओळख त्याच्या धार्मिक विविधतेत, सांस्कृतिक समृद्धीत आणि सामाजिक सलोख्यात आहे. मंदिरांच्या घंटानादासोबत चर्चच्या घंटांचा स्वर आणि विविध श्रद्धांचा आदर करणारी गोमंतकीय संस्कृती हे आपले अमूल्य संचित आहे. भारतीय संविधानाने दिलेली समता, बंधुता, स्वातंत्र्य आणि धर्मनिरपेक्षतेची मूल्ये जपणे ही प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी आहे. जाती-धर्मांच्या भिंती उभारून नव्हे, तर त्या ओलांडूनच गोव्याचे भविष्य उज्ज्वल होणार आहे.

राजकारणानेही या प्रकाशपर्वातून आत्मपरीक्षण करायला हवे. सत्ता हे समाजसेवेचे साधन असावे, वर्चस्वाचे नव्हे. मतभेद असावेत, पण मनभेद नसावेत. विरोध असावा, पण द्वेष नसावा. लोकशाहीत राजकीय स्पर्धेपेक्षा जनकल्याण मोठे असले पाहिजे. गोव्याची जमीन, पर्यावरण, संस्कृती आणि सामाजिक एकोपा यांचे रक्षण ही सत्ताधारी आणि विरोधकांची समान जबाबदारी आहे.

दिवाळी म्हणजे केवळ नरकासुराच्या प्रतिमेचे दहन नव्हे, तर आपल्या मनातील अहंकार, लोभ, मत्सर आणि द्वेषरूपी नरकासुराचाही अंत करण्याचा संकल्प आहे. प्रत्येक घरात समृद्धी, प्रत्येक मनात समाधान, प्रत्येक नात्यात प्रेम आणि प्रत्येक नागरिकाच्या आयुष्यात सन्मानाचा प्रकाश पोहोचला पाहिजे.

या दिवाळीत केवळ घरे उजळवू नका, मनेही उजळवा. निसर्गाला जपा, माणुसकीला कवटाळा आणि संविधानाच्या मूल्यांना बळ द्या. कारण गोव्याचे खरे वैभव त्याच्या इमारतींत किंवा संपत्तीत नाही, तर इथल्या निसर्गात, संस्कृतीत आणि माणसांच्या प्रेमळ सहजीवनात आहे.

चला, या प्रकाशपर्वातून अधिक संवेदनशील, समताधिष्ठित, पर्यावरणपूरक आणि माणुसकीने समृद्ध अशा नव्या गोव्याचा संकल्प करूया !